على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1445
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
داحقون ( d hequna ) ا . ع . ج . داحق . داحوس ( d hus ) ا . ع . داحس و ريش و يا دانهاى كه ميان ناخن و گوشت پيدا شود و از آن ناخن بيفتد . داحول ( d hul ) ا . ع . دامى كه براى شكار گورخر ترتيب مىدهند . ج : دواحيل . داحوم ( d hum ) ا . ع . دام جهة گرفتن روباه . داحى ( d hi ) ص . ع . گسترانندهء زمين يعنى خداوند تبارك و تعالى . داختن ( d xtan ) ف م . پ . دانستن . داخس ( d xes ) ا . پ . ناتوانى و كم زورى و بيمارى . داخس ( d xes ) ا . ع . آماسى كه در بن ناخنها بروز مىكند با درد شديد و ناخن مانند طلق سپيد مىگردد و به فارسى كژدمه و پناور مىگويند . داخس ( d xes ) و داخسة ( d xesat ) او ص . ع . هر چيز كه در زير خاك پنهان كنند . و واحد دواخس كه ديگدانها باشد . داخل ( d xel ) ا . ع . در آينده و هر كسى و يا چيزى كه درون مىآيد ضد خارج . و من داخل : از درون . و داخل الحب : صفائى درون خم . و عشق صادقانه . و داخل السر : محرم و متعهد و همراز و دمساز . داخل ( d xel ) ص . و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - چيزى و يا كسى كه درآمده و نفوذ كرده باشد و وارد . و درون و اندرون و باطن . و درونى و اندرونى . و داخل شدن : پيوسته شدن . و درآمدن و نفوذ كردن . كنانيدن . و داخل كردن : درون آوردن و پيوسته داخل ( d xol ) ا . پ . درگاه پادشاهان . داخلة ( d xelat ) ا . ع . نيت و مذهب . و دل و نهانى دل . و داخلة الازار : طرفى كه بتن رسد نزديك جانب راست . و داخلة الارض : نهانى زمين . ج : دواخل . داخل خارج ( d xel - x rej ) م ف . پ . تو و بيرون . داخل دار ( d xel - d r ) ا . پ . متصرف . داخل نامه ( d xel - n me ) ا . پ . سند و تمسك املاك و قباله . داخله ( d xele ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رسيد و قبض الوصول پول . داخلى ( d xeli ) ص . پ . - مأخوذ تازى - محاط شده و مشمول و درونى و اندرونى ضد خارجى . داخم ( d xem ) ا . پ . رزق و روزى و معاش و خورش . داخول ( d xul ) ا . پ . درگاه پادشاهان . و دكه و سكوئى كه بر درگاه و در خانهء پادشاهان و بزرگان جهة نشستن به روى وى سازند . و علامتى كه صياد در صحرا نزديك بدام نصب كند تا شكار از آن بترسيد و بجانب دام راهى شود . و علامتى كه در اطراف زراعت سازند جهة منع وحوش و طيور . داخيدن ( d xidan ) ف م . پ . نظر بر چيزى افگندن و ديدهور شدن . و از هم جدا كردن چيزى را . داد ( d d ) ا . پ . بخشش و عطا و انعام . و عدالت و انصاف و اصلاح جور و عدل و راستى و دفع ظلم و جور . و فرياد و شكايت و زارى و ناله . و تظلم و وارسى . و اندازه و پيمايش . و بهره و نصيب و حصه . و كام و مراد . و انتقام . و قوبا و جوششى با خارش در پوست آدمى . و جان . و زندگانى . و عمر و سال و سن آدمى . و دادخدا : بخشش و عطاى خداوند عالميان . و داد خواستن : استدعاى دفع تعدى و ظلم كردن و اصلاح امور خواستن . و داد دادن : قصد طرفدارى كردن و عدالت فرمودن و قطع نزاع كردن . و داد دل : كام دل و مراد دل . و دادستاندن : انتقام گرفتن و پاداش دادن . و داد كردن : عدالت كردن و قطع نزاع و گفتگو كردن و حكم به حق كردن . و فرياد و زارى كردن . و داد و فرياد كردن : تمناى عدالت كردن و استدعاى حكم به حق كردن و بآواز بلند دادخواهى كردن . و عدل و داد : انصاف و عدالت . دادا ( d d ) ا . پ . كنيزك و كنيزكى كه از بچگى خدمت كرده باشد . داداء ( d d ' ) ا . ع . آخر ماه . و شب 25 و 26 و 27 و 28 و 29 از هر ماه و سه شب آخر از هر ماه . ج : دآدئ . و فضا . و فراخ از واديها . دأدأ ( da'da ' ) و دأداء ( da'd ' ) و دأداة ( da'd t ) و دأداءة ( da'da ' t ) ص . پ . شب سخت تاريك . يق : ليله دأدأ و ليلة دأداء و ليلة دأداة و ليلة دأداءة . دأدأة ( da'da'at ) م . ع . دأدأ البعير دأدأة و دئداء : سخت دويد شتر و تيز رفت . و نيز دأدأة : دويدن اسب . و دأدأ فى اثره : رفت بر نشان قدم وى . و دأدأ الشيئ : جنبانيد آن چيز را و ساكن گردانيد - از اضداد است - . و پوشيد آن چيز را به چيزى . دأدأة ( da'da'at ) ا . ع . آواز جنبانيدن كودك را در گهواره . و آواز افتادن سنگ در مسيل . و ازدحام و انبوهى . دادار ( d d r ) ا . پ . از نامهاى خداى عز و جل . و پادشاه عادل و معنى آن داد آورنده و داددهنده . داداستاد ( d d - est d ) و داداستد ( d d - estad ) تجارت و معامله و داد و ستد .